Zarządzenie wykonania kary pozbawienia wolności w świetle najnowszego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego oraz Sądu Najwyższego

 

Do napisania tego artykułu zainspirowała mnie prowadzona przez Naszą Kancelarię sprawa karna. Nasz klient został skazany za jazdę samochodem pod wpływem alkoholu z art. 178a § 1 k.k. W trakcie obowiązywania orzeczonego przez Sąd zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych został zatrzymany do rutynowej kontroli drogowej, w wyniku czego został prawomocnie skazany za przestępstwo złamania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych z art. 244 § 1 k.k., na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. W okresie próby został po raz kolejny złapany na prowadzeniu samochodu w trakcie orzeczonego przez Sąd zakazu prowadzenia pojazdów, za co został wydany wobec niego kolejny wyrok skazujący z art. 244 § 1 k.k., również na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.

Nasz klient za każdym razem był skazywany na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, jednak zgodnie z art. 75 § 1 k.k: „Sąd zarządza wykonanie kary, jeżeli skazany w okresie próby popełnił podobne przestępstwo umyślne, za które orzeczono prawomocnie karę pozbawienia wolności.” W świetle tego przepisu Sąd nie miał innej możliwości jak zarządzić skazanemu wykonanie poprzednio zawieszonej kary pozbawienia wolności, gdyż ustawodawca nie pozostawił mu możliwości wyboru. Pomimo faktu wydania wobec Naszego klienta samych wyroków orzekających karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, Sąd nakazał mu stawiennictwo w zakładzie karnym.

Doprowadziło to do paradoksalnej sytuacji w której pomimo wydania wobec skazanego kolejnego wyroku z warunkowym zawieszeniem wykonania kary, Sąd niezależnie od wszystkich okoliczności dotyczących skazanego i popełnionego przez niego czynu, musiał zarządzić wykonanie poprzednio zawieszonej kary, gdyż obligował go do tego przepis art. 75 § 1 k.k.

W sprawie tej wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny, który uznał w  orzeczeniu z dnia 17 lipca 2013 r. sygn. akt SK 9/10, że: art. 75 § 1 kodeksu karnego, w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości odstąpienia przez sąd od zarządzenia wykonania kary w sytuacji, gdy wobec skazanego ponownie orzeczono karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 konstytucji.”

Trybunał przyjął, że sąd wykonawczy powinien zachować swobodę rozważenia w każdym przypadku, czy nie zachodzą okoliczności szczególne przemawiające za nie zarządzeniem wobec skazanego wykonania kary pozbawienia wolności. Sąd wykonawczy musi mieć możliwość procesowego badania w okolicznościach konkretnej sprawy i przy uwzględnieniu domniemania kar wolnościowych – zgodnie z art. 58 § 1 k.k. – czy istnieją powody dla zarządzenia wykonania wcześniej warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności wobec osoby powtórnie skazanej na taką karę.

Z tego powodu Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis art. 75 § 1 k.k. traci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od ogłoszenia wyroku tj. z dniem 8 lutego 2015 r.

Pozostaje zatem do wyjaśnienia kwestia jak powinny zachowywać się Sądy w okresie tych 18 miesięcy tj. między 8 sierpnia 2013 r., a 8 lutego 2015 r ?

Odpowiedzi na to pytanie udzielił ostatnio Sąd Najwyższy, który w uchwale z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt I KZP 30/13, stwierdził że: „​Sąd może nie stosować art. 75 § 1 k.k. w zakresie, w jakim Trybunał Konstytucyjny  w wyroku z dnia 17 lipca 2013 r. uznał ten przepis za niekonstytucyjny, jeżeli obligatoryjny tryb zarządzenia wykonania kary wobec skazanego, co do którego w okresie próby orzeczono karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, prowadziłby do naruszenia Konstytucji RP w większym stopniu niż odstąpienie od tego trybu, z uwagi na szczególne okoliczności sprawy.”

W przypadku, gdy Sąd uzna za uzasadnione pominięcie niekonstytucyjnej normy wynikającej z treści art. 75 § 1 k.k. przy rozstrzyganiu w przedmiocie zarządzenia wykonania kary, zobligowany będzie do dokonania oceny sprawy w perspektywie art. 75 § 2 k.k., czyli będzie mógł podjąć swobodną decyzję czy karę wobec skazanego zarządzić czy utrzymać ją w zawieszeniu.

Na chwilę obecną ciężko przewidzieć jakie skutki w praktyce przyniesie ostatnia uchwała Sądu Najwyższego i czy sędziowie zdecydują się nie stosować niezgodnego z Konstytucją RP przepisu do czasu jego prawomocnego uchylenia.

Na pewno jednak stanowi ona silny argument dla obrony, który powinien przekonać sędziego do wnikliwego zbadania całokształtu okoliczności dotyczących skazanego, zamiast automatycznego zarządzenia wykonania wobec niego kary pozbawienia wolności.

Autor: Aplikant Adwokacki Michał Miller 

Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

4 odpowiedzi na „Zarządzenie wykonania kary pozbawienia wolności w świetle najnowszego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego oraz Sądu Najwyższego

  1. Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu.
    Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Wasza prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.
    Pozdrawiam
    Aplikant Adwokacki Bartosz Nadwodny

  2. Anna pisze:

    Witam,
    dziękuję za wpis.
    Mój mąż znalazł się w podobnej sytuacji do opisanej na początku Pana wpisu. Chcemy wnieść zażalenie, czy możemy się więc powołać już teraz na ten wyrok Trybunału?
    Dziękuję z góry za odpowiedź.

    Anna

    • Bartłomiej Łukomski pisze:

      Witam,

      oczywiście zawsze można wskazywać wyrok w treści zażalenia, chociaż i tak najważniejsze dla Sądu są zarzuty oraz opisany stan faktyczny.

  3. Anna pisze:

    Witam,
    czy dziś mogę w zażaleniu powołać się na ten wyrok?
    Anna

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


6 × 7 =

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>