Nowelizacja przepisów k.k.w.-zmiany wchodzące w życie z dniem 1 lipca 2015 r.

Odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności ze względu na przekroczenie w skali kraju ogólnej pojemności zakładów karnych lub aresztów śledczych

Ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 396), która wchodzi w życie 1 lipca 2015 r. dodano do k.k.w. art. 151 § 2 k.k.w.

Ustawodawca w art. 151 § 2 k.k.w. w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2015 r. wprowadził dotychczas nieznaną podstawę do odroczenia wykonania kary pozbawienia wolności ze względu na przekroczenie liczby osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych w skali kraju ogólnej pojemności w/w zakładów.

Na podstawie art. 151 § 2 k.k.w. będzie można odroczyć wykonanie kary pozbawienia wolności w wymiarze do roku.

Odroczenia wykonania kary pozbawienia wolności nie będzie można udzielić na podstawie art. 151 § 2 k.k.w. skazanym, którzy dopuścili się przestępstwa z zastosowaniem przemocy lub groźby jej użycia, skazanym określonym w art. 64 § 1 lub 2 (recydywa) lub w art. 65 (uczynienie z popełnienia przestępstwa stałego źródło dochodu, popełnienie przestępstwa działając w zorganizowanej grupie albo w związku mającym na celu popełnienie przestępstwa oraz dopuszczenie się przestępstwa o charakterze terrorystycznym) kodeksu karnego, a także wobec skazanych za przestępstwa określone w art. 197-203 (przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności) kodeksu karnego popełnione w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych.

Zmiana wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2015r.

Autor: apl.adw. Aleksandra Kurowska-Wójcik

Nowelizacja przepisów k.k.w. zmiany wchodzące w życie z dniem 1 lipca 2015 r.

Grupy ryzyka powrotu do przestępstwa skazanych oddanych pod dozór kuratora zawodowego lub społecznego

Ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 396), która wchodzi w życie 1 lipca 2015 r. dodano art. 169 b do k.k.w.

Celem wprowadzenia trzech grup ryzyka powrotu do przestępstwa było zapewnienie optymalnego oddziaływania na osoby wobec których sprawowany jest dozór oraz zastosowanie najbardziej właściwej metody kontroli.

Ustawodawca przewidział trzy grupy ryzyka powrotu do przestępstwa:

a)grupa obniżonego ryzyka (A)

b)grupa podstawowa (B)

c)grupa podwyższonego ryzyka (C )

Do grupy obniżonego ryzyka (A) będą kwalifikowane osoby wobec których orzeczono warunkowe umorzenie postępowania, osoby dotychczas niekarane których właściwości i warunki osobiste i środowiskowe, dotychczasowy sposób życia oraz których zachowanie po popełnieniu przestępstwa uzasadniają przekonanie, że będą one w okresie próby przestrzegać porządku prawnego, a w szczególności nie popełnią ponownie przestępstwa.

Ustawodawca przewidział także możliwość, by –w szczególnie uzasadnionych przypadkach- kierownik zespołu kuratorskiej służby sądowej lub sędzia może zakwalifikować skazanego spełniającego przesłanki grupy podstawowej (B) do grupy obniżonego ryzyka (A)

Do grupy podstawowej (B) będą kwalifikowane osoby, które nie spełniają przesłanek grupy obniżonego ryzyka (A) ani grupy podwyższonego ryzyka (C).

Również tutaj ustawodawca przewidział możliwość, by w szczególnie uzasadnionych przypadkach, zwłaszcza wobec postępu procesu resocjalizacji sędzia mógł zakwalifikować do grupy podstawowej (B) osoby spełniające przesłanki grupy podwyższonego ryzyka (C).

Do grupy grupy podwyższonego ryzyka (C) będą kwalifikowani skazani w warunkach art. 64 § 1 i § 2 k.k. (recydywa jednokrotna, multirecydywa), skazani ,którzy po wydaniu wyroku lub w okresie próby popełnili podobne przestępstwo podobne, osoby uzależnione skazane za przestępstwo pozostające w związku z używaniem alkoholu, środka odurzającego lub innego podobnie działającego środka, skazanych za przestępstwa przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego, a także za przestępstwa przeciwko wolności seksualnej popełnione w związku z zakłóceniem czynności psychicznych o podłożu seksualnym innym niż choroba psychiczna, skazanych z zaburzeniami psychicznymi, jeżeli zaburzenia te miały związek z popełnieniem przestępstwa, skazanych w związku ze stosowaniem przemocy w rodzinie, którzy pozostają z osobą pokrzywdzoną we wspólnym gospodarstwie domowym w okresie próby, z wyłączeniem osób, wobec których zastosowano warunkowe umorzenie postępowania, skazanych związanych z subkulturami przestępczymi lub grupami mającymi związek ze środowiskiem przestępczym, skazanych, którzy wymagają intensywnych działań w okresie próby ze względu na dotychczasowych karalność, sposób życia, właściwości osobiste i zachowanie w okresie próby, w tym stopień wykonania orzeczonych obowiązków, albo ze względu na inne okoliczności.

W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. wskazano, iż celem wprowadzenia art. 169b było stworzenie mechanizmu uniemożliwiającego dowolne rozdzielanie spraw pomiędzy kuratorów zawodowych i społecznych. Ratio legis tego rozwiązania zakłada powierzanie dozorów skazanych z grupy C najlepiej wyspecjalizowanym, posiadającym odpowiednie doświadczenie praktyczne kuratorom zawodowym.

Autor: apl. adw. Aleksandra Kurowska-Wójcik

Nowelizacja przepisów k.k.w. – zmiany wchodzące w życie z dniem 1 lipca 2015 r.

 

Kontrowersje wokół wprowadzenia art. 12a k.k.w.

Wprowadzenie ustawą z dnia 20.02.2015 r. (Dz.U.z 2015 r. poz. 396) art. 12a do k.k.w. wymusiło także konieczność odpowiedniej nowelizacji przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych przede wszystkim w przedmiocie zmiany definicji ustawowej dłużnika i wierzyciela.

Powyższe budzi uzasadnione wątpliwości z punktu widzenia m.in. ochrony danych osobowych.

Przede wszystkim ratio legis ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnieniu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych było gromadzenie informacji gospodarczych dotyczących stosunków cywilnych. W domyśle zaś chodziło o wprowadzenie skutecznego mechanizmu chroniącego konsumentów, a także przedsiębiorców przed nierzetelnymi kontrahentami.  A zatem biura informacji gospodarczej miały gromadzić informacje ściśle związane z wiarygodnością płatniczą, ale w zakresie stosunków cywilnych.

Tymczasem np. grzywna to zobowiązanie o charakterze publicznoprawnym. Zgodnie z art. 27 ust.1 ustawy o ochronie danych osobowych do danych osobowych szczególnie chronionych należą m.in. informacje o skazaniu, orzeczenia  o ukaraniu etc.  Nadto skazany, który nie uiści w terminie orzeczonej w stosunku do niego kary grzywny nie może być pojmowany jako kontrahent nierzetelny z punktu widzenia obrotu gospodarczego.

Sama znowelizowana definicja „dłużnika będącego konsumentem” wyrażona w art. 2 ust.2 pkt 3 ustawy o udostępnieniu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 r. nakazująca uznawać za „dłużnika będącego konsumentem” : „osobę fizyczną, o której mowa w art. 221 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 i 827 oraz z 2015 r. poz. 4), osobę zobowiązaną do świadczeń alimentacyjnych, o której mowa w art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228, z późn. zm.), rodzica zobowiązanego do ponoszenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej lub interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 332), a także zobowiązanego do uiszczenia grzywny, również orzeczonej jako kara zastępcza, nawiązki na rzecz Skarbu Państwa, kwoty pieniężnej stanowiącej przedmiot przepadku, kosztów sądowych lub pieniężnej kary porządkowej na podstawie prawomocnego orzeczenia sądowego wydanego w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie” wskazuje, na głęboki rozdźwięk pomiędzy pierwotnym ratio legis utworzenia biur informacji gospodarczej, a próbą- nijako na siłę- dostosowania w/w ustawy do nowelizacji k.k.w.

Podobnie zastrzeżenia można poczynić do definicji wierzyciela (art. 2 ust.2 pkt 4 w/w ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2015 r.) za którego w ustawodawca nakazuje także uznawać: „sąd w postępowaniu dotyczącym wykonania prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo lub wykroczenie, wyroku warunkowo umarzającego postępowanie, postanowienia o kosztach sądowych albo postanowienia o nałożeniu pieniężnej kary porządkowej

Powyższe prowadzi w konsekwencji do gromadzenia w bazie danych biur informacji gospodarczych informacji o długach różnego rodzaju tj. zarówno wynikających ze stosunków cywilnoprawnych jak i zobowiązań publicznoprawnych. Biorąc pod uwagę znaczną „wrażliwość” danych osobowych dotyczących m.in.  skazań, orzeczeń o ukaraniu i mandatów karnych, a także innych orzeczeń wydanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnym stosowanie w praktyce art. 12a k.k.w. począwszy od dnia 1 lipca 2015 r. może budzić wiele kontrowersji.

Autor: apl.adw. Aleksandra Kurowska-Wójcik

Nowelizacja przepisów k.k.w. – zmiany wchodzące w życie z dniem 1 lipca 2015 r.

Przekazywanie informacji o nieuiszczeniu przez skazanego kary grzywny, nawiązki na rzecz Skarbu Państwa, kwoty stanowiącej przedmiot  przepadku, kosztów sądowych, kary pieniężnej porządkowej przez sąd do biur informacji gospodarczej (BIG) 

Na mocy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz.396) dodano do ustawy Kodeks Karny Wykonawczy art. 12a stanowiący, iż w wezwaniu do uiszczenia grzywny, również orzeczonej jako kara zastępcza, nawiązki na rzecz Skarbu Państwa, kwoty pieniężnej stanowiącej przedmiot przepadku, kosztów sądowych lub kary pieniężnej porządkowej na podstawie prawomocnego orzeczenia sadowego wydanego w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie należy też pouczyć o tym, że w razie nieuiszczenia tych należności w całości w terminie wynikającym z przepisów k.k.w. sąd przekaże do biur informacji gospodarczej  informację gospodarczą o powstaniu tej zaległości. Taką informację sąd jest zobligowany przekazać niezwłocznie. Przekazując powyższe informacje sąd wykonywać będzie obowiązki wierzyciela.

Powyższe oznacza, iż sąd nie będzie mógł odstąpić od przekazania powyższej informacji nawet w wyjątkowych sytuacjach. Ustawodawca bowiem nakłada na sąd obowiązek (musi, a nie może) przekazywania informacji o powstaniu zaległości niezwłocznie po upływie wyznaczonego terminu do uiszczenia danej należności.

W uzasadnieniu projektu zmian podnoszono, że celem wprowadzenia takiego rozwiązania jest przede wszystkim zmotywowanie zobowiązanych do uiszczenia należności w terminie.

Zmiana wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2015 r.

Autor: apl.adw. Aleksandra Kurowska-Wójcik

Odwołanie rozłożenia kary grzywny na raty

Przesłanki odwołania kary grzywny na raty

Ustawodawca w art. 50 k.k.w przewidział dwie podstawy odwołania rozłożenia kary grzywny na raty:

  1. podstawa obligatoryjna (tj. Sąd musi) odwołania rozłożenia kary grzywny na raty zachodzi jeżeli ujawnią się nowe lub poprzednio nieznane okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia.

A zatem Sąd będzie zobligowany do wydania postanowienia o odwołaniu rozłożenia kary grzywny na raty jeśli po wydaniu postanowienia o rozłożeniu kary grzywny na raty ujawnią się takie okoliczności, które będą wskazywać na brak zasadności uprzedniego rozstrzygnięcia- np. okaże się, iż skazany dysponował w dacie wydania postanowienia o rozłożeniu kary grzywny na raty wystarczającym majątkiem i mógł jednorazowo uiścić całą grzywnę.

  1. podstawa fakultatywna (tj. Sąd może, ale nie musi) odwołania rozłożenia kary grzywny na raty zachodzi wówczas, gdy skazany uchybił terminowi płatności choćby jednej raty, chyba, że wykaże, iż nastąpiło to z przyczyn od niego niezależnych. Tym samym ustawodawca wprowadza domniemanie, iż uchybienie płatności nastąpiło z przyczyn zależnych od skazanego.

 

A zatem Sąd może wydać postanowienie o odwołaniu rozłożenia kary grzywny na raty jeśli skazany uchybił terminowi płatności choćby jednej raty ( przy czym w doktrynie wskazuje, że nie spłacenie całej raty w terminie a tylko jej części również stanowi podstawę fakultatywną do wydania postanowienia o odwołaniu rozłożenia kary grzywny na raty).

Jak słusznie wskazał Sąd Apelacyjny w Lublinie: o prawidłowym wywiązywaniu się z obowiązku uiszczania grzywny w częściach można mówić jedynie wówczas, gdy skazany płaci je w terminie i w wysokości ustalonych w postanowieniu o rozłożeniu grzywny na raty. Każde odstępstwo od treści orzeczenia w tym przedmiocie dokonane samodzielnie przez skazanego jest równoznaczne z uchybieniem terminowi płatności raty[…]” (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 25 stycznia 2012 r., LEX 121084)

Odwołania rozłożenia kary grzywny na raty skazany może uniknąć jedynie, gdy wykaże, iż uchybienie terminowi płatności raty nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych.  W orzecznictwie słusznie wskazuje się, iż: „przepis art. 50 § 2 k.k.w. zawiera domniemanie, iż uchybienie w płatności raty grzywny następuje z przyczyn zależnych od skazanego. Sąd nie musi zatem z urzędu ustalać przyczyn tego uchybienia i ma prawo odwołać rozłożenie grzywny na raty w oparciu tylko o stwierdzony fakt jego zaistnienia. W tym zakresie sąd ma jedynie obowiązek dopełnić wszystkich wymogów procesowych, które umożliwiają skazanemu obronę przez wykazanie, że nie płacił rat z przyczyn od siebie niezależnych. Ciężar dowodu co do przyczyn uchybienia płatności rat grzywny spoczywa więc na skazanym.” (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 7 września 2011 r. w sprawie o sygn. akt II AKzw 880/11).

A zatem to skazany jest zobowiązany do wskazania Sądowi okoliczności i odpowiednich dowodów potwierdzających, iż uchybienie w płatności rat nastąpiło z przyczyn od niego zależnych tj. np. z powodu zdarzeń losowych (których skazany nie mógł przewidzieć), choroby (w szczególności długotrwałej, skutkującej np. obniżeniem wynagrodzenia/dochodów etc.), utraty pracy etc.

Słusznie wskazuje się w orzecznictwie, iż: „za nieodwoływaniem rozłożenia grzywny na raty nie może przemawiać ogólne twierdzenie skazanego, iż jego rodzina boryka się problemami finansowymi. Trudna sytuacja materialna skarżącego rozważana była już w chwili wydania orzeczenia o rozłożeniu grzywny na raty i stanowiła jego podstawę. Wydając orzeczenie o rozłożeniu grzywny na raty, sąd posiadał również informację dotyczącą obowiązku odbycia przez skazanego kary pozbawienia wolności. Ponowne uwzględnienie i odmienna ocena powyższych okoliczności w postępowaniu w przedmiocie odwołania rozłożenia kary grzywny na raty nie jest dopuszczalna. Fakt osadzenia w zakładzie karnym oraz stanowiący jego typową konsekwencję fakt pogorszenia się sytuacji materialnej osób dla skazanego najbliższych, nie mogą być zakwalifikowane do okoliczności od skazanego niezależnych. Stanowią one bowiem konsekwencję popełnienia przez niego przestępstwa, a więc świadomego i dobrowolnego naruszenia przepisów prawa karnego.” (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 7 września 2011 r. w sprawie o sygn. akt II AKzw 880/11).

Tryb odwołania rozłożenia kary grzywny na raty

Postanowienie w przedmiocie odwołania rozłożenia kary grzywny na raty następuje na posiedzeniu, o którym strony nie muszą być powiadomione. Powyższe postanowienie jest zaskarżalne  zażaleniem.

Konsekwencje odwołania rozłożenia kary grzywny na raty

W przypadku, gdy postanowienie o odwołaniu rozłożenia kary grzywny na raty stanie się prawomocne (tzn. po upływie terminu na wniesienie środka zaskarżenia w postaci zażalenia lub na skutek utrzymania w mocy postanowienia po rozpoznaniu przez Sąd w/w środka) postępowanie wykonawcze będzie z powrotem kontynuowane.  A zatem możesz się spodziewać otrzymania wezwania do zapłaty. Jak wynika z mojego doświadczenia takie wezwanie może być skierowane do Ciebie zarówno w odrębnym piśmie już po uprawomocnieniu się postanowienia o odwołaniu rozłożenia kary grzywny na raty, jak i może być zamieszczone w samym w/w postanowieniu.

Nadto Sąd może rozważyć, zamiast wszczęcia postępowania egzekucyjnego, wydanie postanowienia o zarządzeniu wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności np. gdy z analizy sytuacji skazanego wynika, iż przeprowadzenie egzekucji byłoby niecelowe.

Autor: apl.adw. Aleksandra Kurowska – Wójcik

 

 

Wniosek o rozłożenie kary grzywny na raty

WNIOSEK O ROZŁOŻENIE KARY GRZYWNY NA RATY

Kto może złożyć wniosek o rozłożenie kary grzywny na raty? Zgodnie z art. 19 § 1 k.k.w do złożenia powyższego wniosku uprawnieni są: skazany, obrońca skazanego, prokurator.

Do jakiego Sądu należy złożyć wniosek o rozłożenie kary grzywny na raty? Zgodnie z art. 3 § 1 k.k.w wniosek należy skierować do sądu właściwego do wykonania wyroku tj. do Sądu:

  1. a) który wydał orzeczenie w pierwszej instancji

b)tylko w przypadku, gdy skazany przebywa w okręgu innego Sądu niż ten, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji do innego sądu równorzędnego, w którego okręgu skazany ma miejsce stałego pobytu.

Przykład obrazujący właściwość Sądu opisaną w punkcie a):

Prawomocny wyrok skazujący, w którym wymierzono Ci karę grzywny wydał Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa (Sąd I instancji). Od powyższego wyroku wniosłeś apelację, którą rozpoznał Sąd Okręgowy w Warszawie (Sąd I instancji), na skutek rozpoznania apelacji Sąd II instancji utrzymał wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w mocy. W chwili składania wniosku (czyli w chwili wykonywania wyroku) zamieszkujesz przy ul. Narbutta w Warszawie (a zatem w obrębie właściwości Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa).

Wniosek o rozłożenie kary grzywny na raty kierujesz do Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa, ponieważ ten Sąd jest właściwy dla wykonania wyroku wydanego w Twojej sprawie.

Przykład obrazujący właściwość Sądu opisaną w punkcie b):

Prawomocny wyrok skazujący, w którym wymierzono Ci karę grzywny wydał Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa (Sąd I instancji). Od powyższego wyroku wniosłeś apelację, którą rozpoznał Sąd Okręgowy w Warszawie (Sąd I instancji), na skutek rozpoznania apelacji Sąd II instancji utrzymał wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w mocy. W chwili składania wniosku (czyli w chwili wykonywania wyroku) zamieszkujesz przy ul. Grunwaldzkiej w Otwocku (a zatem w obrębie właściwości Sądu Rejonowego w Otwocku).

Wniosek o rozłożenie kary grzywny na raty kierujesz zatem nie do Sądu I instancji tj. Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa, ale do innego sądu równorzędnego tj. Sądu Rejonowego w Otwocku, ponieważ ten Sąd jest właściwy dla wykonania wyroku wydanego w Twojej sprawie.

Gdyby w I instancji orzekał Sąd Okręgowy w Warszawie wniosek o wykonanie wyroku kierowałbyś do innego równorzędnego Sądu tj.  Sądu Okręgowego dla Warszawa- Praga w Warszawie.

Czy wniosek o rozłożenie kary grzywny na raty podlega opłacie? Pierwszy wniosek o rozłożenie kary grzywny na raty nie podlega opłacie. Ponowne wnioski o rozłożenie grzywny na raty podlega opłacie 2% od kwoty grzywny objętej wnioskiem, nie mniej jednak niż 25 zł.

Do kiedy możesz złożyć wniosek o rozłożenie kary grzywny na raty? Wniosek o rozłożenie kary grzywny na raty może być wszczęte aż do momentu uprawomocnienia się postanowienia o zamianie kary grzywny na prace społeczne lub postanowienia o zarządzeniu wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności. Przy czym należy wskazać, iż złożenie wniosku o rozłożenie kary grzywny na raty jest możliwe także po wezwaniu skazanego do uiszczenia kary grzywny.

Jak wygląda procedura wydania postanowienia o rozłożeniu kary grzywny na raty lub odmowie rozłożenia kary grzywny na raty? Postanowienie o rozłożeniu kary grzywny na raty zostaje wydane posiedzeniu. Nadto o terminie powyższego posiedzenia nie trzeba zawiadamiać stron.

Czy możesz zaskarżyć postanowienie o rozłożeniu kary grzywny na raty? Na postanowienie w przedmiocie rozłożenia kary grzywny na raty przysługuje środek zaskarżenia w postaci zażalenia.

Autor: apl.adw. Aleksandra Kurowska – Wójcik

 

Rozłożenie kary grzywny na raty

Jak wskazywałam w poprzednim artykule nieuiszczenie w terminie orzeczonej w stosunku do Ciebie prawomocnym wyrokiem kary grzywny może skutkować zarządzeniem wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności.

Wielokrotnie jednak, a w szczególności, gdy orzeczona kara grzywny jest znaczna, nie jesteś w stanie jej uregulować jednorazowo, w całości. W taki wypadku powinieneś jak najszybciej złożyć do właściwego Sądu wniosek o rozłożenie kary grzywny na grzywny.

Wniosek o rozłożenie kary grzywny na raty musisz odpowiednio uzasadnić. Sąd może postanowić o rozłożeniu kary grzywny na raty jeśli natychmiastowe wykonanie kary grzywny pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki.

W orzecznictwie wskazuje się, nadto: „Istotną okolicznością dla możliwości orzeczenia o rozłożeniu grzywny na raty jest, oprócz wykazania, że natychmiastowe jej wykonanie pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki, także stwierdzenie, że skazany ma realną możliwość zrealizowania tej należności.” (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 5 listopada 2008 r. w sprawie o sygn. akt II AKzw 854/08).

Sąd przed wydaniem postanowienia w powyższej sprawie będzie brał pod uwagę m.in. Twój stan majątkowy, dotychczas uzyskiwane przez Ciebie zarobki, a także jakie zarobki mógłbyś uzyskiwać biorąc pod uwagę Twoje wykształcenie i dotychczas wykonywany zawód, sytuację rodzinną.

Przy czym należy wskazać, iż: „Mając na względzie osobisty charakter kary grzywny, sytuacja majątkowa innych członków rodziny (oprócz żony skazanego, z uwagi na możliwość skierowania egzekucji do majątku wspólnego małżonków) nie może decydować o rozłożeniu na raty wykonania tej kary.” (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 5 listopada 2008 r. w sprawie o sygn.akt II AKzw 854/08).

 A zatem nie możesz skutecznie wskazać we wniosku o rozłożenie kary grzywny na raty, iż rozłożenie powyższej kary na raty jest zasadne, ponieważ raty będzie spłacać za Ciebie np. brat, matka, dziadek etc.

Z drugiej jednak strony w orzecznictwie wskazuje się, iż takie okoliczności jak np. poprzednia karalność nie są istotne z punktu widzenia podjęcia rozstrzygnięcia przez Sąd w sprawie o rozłożenie kary grzywny na raty.

Co do zasady orzeczona w stosunku do Ciebie karę grzywny można rozłożyć na raty na okres do 1 roku.  Jedynie w wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie możliwie jest rozłożenie kary grzywny na okres powyżej 1 roku do 3 lat. Takim szczególnym wypadkiem jest m.in. znaczna wysokość orzeczonej kary grzywny, której uregulowanie w całości przy założeniu rozłożenia na raty na okres 1 roku byłoby niemożliwe przez skazanego bez poniesienia zbyt ciężkich skutków przez skazanego lub jego rodzinę.

Należy wskazać, iż Sąd wyda postanowienie o odmowie rozłożenia kary grzywny na raty jeżeli – po zbadaniu Twojego stanu majątkowego- dojdzie do wniosku, iż Twoje dochody pozwalają na uiszczenie grzywny w całości jednorazowo lub jeśli możliwe jest przeprowadzenie egzekucji grzywny z Twojego majątku.

Okres rozłożenia kary grzywny na raty biegnie od dnia wydania postanowienia o rozłożeniu kary grzywny na raty.

Autor: apl.adw. Aleksandra Kurowska – Wójcik

Zastępcza kara pozbawienia wolności

Kodeks karny przewiduje następujące rodzaje kar: karę grzywny, karę ograniczenia wolności, karę pozbawienia wolności, karę 25 pozbawienia wolności i karę dożywotniego pozbawienia wolności.

Orzeczona w stosunku do Ciebie kara grzywny to nic innego jak obowiązek uiszczenia określonej, wskazanej w wyroku przez Sąd kwoty. Kara grzywny może zostać wymierzona w stawkach dziennych wtedy Sąd w wyroku określa liczbę stawek dziennych oraz wysokość 1 stawki. Kara grzywny może zostać wymierzona także kwotowo.

WEZWANIE DO UISZCZENIA KARY GRZYWNY

Zgodnie z art. 44 § 1 k.k.w skazanego na karę grzywny sąd wyzywa do jej uiszczenia w terminie 30 dni.

Jak wynika z mojej praktyki wezwanie do uiszczenia kary grzywny Sąd wyśle do Ciebie w przeciągu 1-2 miesięcy od dnia uprawomocnienia się wyroku. Jeżeli w ciągu 2 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku nie otrzymasz takiego wezwania zadzwonić do Sądu i upewnić się czy takie wezwanie zostało do Ciebie wysłane. Jeśli tak to możesz poprosić o wskazanie dokładnej wysokości należności jaką masz uregulować wraz z numerem rachunku bankowego na który masz dokonać przelewu. Musisz pamiętać, że bardzo często zdarzają się pomyłki dotyczące m.in. wysyłania korespondencji przez sekretariaty Sądów na właściwe adresy. Jednakże w Twoim interesie jest pilnować swojej sprawy i upewnić się czy wysłano do Ciebie wezwanie. Jeśli tak to kiedy i na jaki adres.

Jeżeli w powyższym terminie nie uregulujesz orzeczonej w stosunku do Ciebie kary grzywny Sąd zwróci się do komornika o wyegzekwowanie powyższej należności.

ZARZĄDZENIE WYKONANIA ZASTĘPCZEJ KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI

Zgodnie z art. 46 § 1 k.k.w jeżeli egzekucja grzywny okaże się bezskuteczna lub z okoliczności sprawy wynika, że była ona bezskuteczna sąd zarządza wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności.

Jak wynika z mojej praktyki zarządzenie przez sąd wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności stanowi realne zagrożenie. Posiedzenia w przedmiocie zarządzanie zastępczej kary pozbawienia wolności są wyznaczone niezmiernie często. Musisz wiedzieć, że jeżeli okaże się że egzekucja grzywny okazała się bezskuteczna sędzia z automatu wyznaczy termin posiedzenia w przedmiocie zarządzenia w stosunku do Ciebie zastępczej kary pozbawienia wolności.

ZASADY PRZELICZANIA NIEUISZCZONEJ KWOTY GRZYWNY NA DNI POZBAWIENIA WOLNOŚCI

Zarządzając wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności, przyjmuje się, że jeden dzień pozbawienia wolności jest równoważny dwóm stawkom dziennym grzywny. Zgodnie z uregulowaniami ustawy Kodeks karny wykonawczy kara zastępcza pozbawienia wolności nie może przekroczyć 12 miesięcy pozbawienia wolności, jak również górnej granicy kary pozbawienia wolności za dane przestępstwo, a jeżeli ustawa nie przewiduje za dane przestępstwo kary pozbawienia wolności, górna granica zastępczej kary pozbawienia wolności nie może przekroczyć 6 miesięcy. Zasady te stosuje się odpowiednio do grzywny określonej kwotowo, z tym że jeden dzień pozbawienia wolności jest równoważny grzywnie w kwocie od 20 do 4.000 złotych.

PRZYKŁAD:

Sąd wymierzył Ci karę grzywny w wysokości 50 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 złotych. A zatem wymierzono Ci grzywnę w wysokości 500 zł.

A zatem jeżeli nie uregulujesz w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania do zapłaty dostaniesz wezwanie przed egzekucją wyzywające Cię do zapłaty w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania należności pod rygorem wszczęcia egzekucji komorniczej, względnie wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności za grzywnę.

W naszym przykładzie wymierzono Ci karę grzywny w wysokości 500 zł (50 stawek dziennych po 10 złotych każda stawka). A zatem zastępcza kara pozbawienia wolności przy założeniu, że :

1 dzień pozbawienia wolności = 2 stawki dzienne grzywny

wyniesie 25 dni kary zastępczej kary pozbawienia wolności

SPOSOBY ZWOLNIENIA SIĘ OD ZARZĄDZONEJ KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI

Od zarządzonej w stosunku do Ciebie zastępczej kary pozbawienia wolności możesz się zwolnić w każdym czasie przez złożenie kwoty pieniężnej przypadającej jeszcze do uiszczenia tytułem grzywny.

Czy jednak istnieje możliwość, by orzeczoną w stosunku do Ciebie karę grzywny uiścił ktoś poza Tobą?

Ustawodawca, kierując się zasadą że orzeczona w stosunku do Ciebie kara grzywny ma być dla Ciebie dolegliwością o charakterze przede wszystkim ekonomicznym i ma spowodować uszczuplenie Twoich dóbr materialnych penalizuje w art.54 k.w. nie tylko organizowanie lub przeprowadzenie publicznej zbiórki ofiar na uiszczenie grzywny orzeczonej za przestępstwo. Osoba dopuszczająca się takiego czynu polega karze aresztu albo grzywny.

Takiej samej karze podlega osoba, która uiszcza za skazanego grzywnę lub ofiarowuje mu albo osobie dla niego najbliższej pieniądze na ten cel.

DOPUSZCZALNOŚĆ UREGULOWANIA WYMIERZONEJ CI KARY GRZYWNY PRZEZ OSOBĘ NAJBLIŻSZĄ

Jedyną osobą, która bez narażania się na odpowiedzialność karną może skutecznie uiścić za Ciebie orzeczoną w stosunku do Ciebie karę grzywny jest tzw. „osoba najbliższa”. Jest to wyrażenie ustawowe.

Ustawodawca w art. 47§ 3 k.w. wskazuje, że osobą najbliższą jest: małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu. Poniżej przedstawiam Ci jak prawidłowo zinterpretować wskazany przez ustawodawcę krąg osób, które uznaje za tzw. „osobę najbliższą”:

1) małżonek (ale uwaga za osobę najbliższą nie można uznać byłego małżonka). Co istotne, za osobę najbliższą należy uznać małżonka pozostającego w seperacji;

2) wstępny (tj. rodzice, dziadkowie itd.)

3)zstępny (tj. dzieci, wnuki itd.) oraz rodzeństwo;

3) powinowaty, tj. krewny jednego z małżonków (ale już nie powinowaty tego krewnego) wobec drugiego z nich, z tym że tylko w tej samej linii lub tym samym stopniu, a więc odnośnie do wstępnych, zstępnych i rodzeństwa drugiego z małżonków; Należy podkreślić, że powinowactwo nie ustaje w razie śmierci współmałżonka ani w razie rozwiązania małżeństwa ( zgodnie z art. 618 k.r.o.). Powinowactwo ustaje jedynie w razie unieważnienia małżeństwa;

4) osoba pozostająca w stosunku przysposobienia i jej małżonek, w przypadku rozwiązania stosunku przysposobienia ustaje także relacja najbliższości,

5) osoba pozostająca we wspólnym pożyciu, a więc gdy dwie osoby połączone więzią psychiczną i fizyczną wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe (więź gospodarcza), czyli pozostają w konkubinacie, a więc w „faktycznym”, niesformalizowanym prawnie „małżeństwie”, a nie w luźnym związku o charakterze partnerskim (zob. np. wyrok SN z dnia 12 listopada 1975 r., V KR 203/75, OSP 1976, z. 10, poz. 187).

JAK POSTĘPOWAĆ PO UREGULOWANIU WYMIERZONEJ CI KARY GRZYWNY

Jak należy postąpić dalej, gdy osoba najbliższa uiści już za Ciebie karę grzywny? Rozważmy III warianty:

I. zarządzono w stosunku do Ciebie zastępczą karę pozbawienia wolności ale nie dostałeś wezwania do stawienia się w Areszcie Śledczym- skieruj do Sądu pismo przewodnie, w którym poinformujesz Sąd iż uiściłeś żądaną należność i wniesiesz o zwolnienie Cię przez Sąd na podstawie art. 47 § 2 k.k.w od zastępczej kary pozbawienia wolności zarządzonej postanowieniem tutaj wskażesz datę wydania postanowienia i sygnaturę sprawy. Koniecznie jako załącznik do powyższego pisma dołącz dowód wpłaty.

II. zarządzono w stosunku do Ciebie zastępczą kare pozbawienia wolności i dostałeś wezwanie do stawienia się w Areszcie Śledczym- jak najszybciej jeszcze przed wyznaczonym Ci terminem stawienia się w Areszcie Śledczym skieruj do Sądu pismo przewodnie w którym poinformujesz Sąd iż uiściłeś żądaną należność i wniesiesz o zwolnienie Cię przez Sąd na podstawie art. 47 § 2 k.k.w od zastępczej kary pozbawienia wolności zarządzonej postanowieniem tutaj wskażesz datę wydania postanowienia i sygnaturę sprawy. Koniecznie jako załącznik do powyższego pisma dołącz dowód wpłaty.

III. zarządzono w stosunku do Ciebie zastępczą karę pozbawienia wolności, dostałeś wezwanie do stawienia się w Areszcie Śledczym i rozpocząłeś odbywanie zastępczej kary pozbawienia wolności- jak najszybciej skieruj do Sądu pismo z pismo przewodnie w którym poinformujesz Sąd iż uiściłeś żądaną należność i wnieś o natychmiastowe zarządzenie zwolnienia Cię przez Sąd z Aresztu Śledczego na podstawie art. 47 § 2 k.k.w od zastępczej kary pozbawienia wolności zarządzonej postanowieniem tutaj wskażesz datę wydania postanowienia i sygnaturę sprawy. Koniecznie jako załącznik do powyższego pisma dołącz dowód wpłaty.

Zgodnie z zasadą omówioną wcześniej 1 dzień pozbawienia wolności równa się 2 stawkom dziennym grzywny a zatem regulując należność musisz

PRZYKŁAD:

Sąd wymierzył Ci karę grzywny w wysokości 50 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 złotych. A zatem wymierzono Ci grzywnę w wysokości 1000 zł.

Sąd zarządził wobec Ciebie zastępczą karę pozbawienia wolności w wymiarze 25 dni pozbawienia wolności.

W Areszcie Śledczym spędziłeś 10 dni pozbawienia wolności (czyli 20 stawek po 20 złotych), a zatem do uiszczenia pozostała Ci następująca kwota:

1 dzień pozbawienia wolności= 2 stawki dzienne grzywny= 40 zł

10 dni pozbawienia wolności=400 zł

Pozostała kwota do uiszczenia to 600 zł.

Autor: apl.adw. Aleksandra Kurowska-Wójcik

Łączenie środków karnych

W jednym z poprzednich artykułów pod tytułem ,,Kary podlegające połączeniu wyrokiem łącznym” napisałam o łączeniu wyrokiem łącznym kar pozbawienia wolności, jednakże niewiele osób wie o tym, iż wyrokiem łącznym można połączyć również środki karne takie jak np.: zakaz prowadzenia pojazdów, zakaz wstępu na imprezy masowe, zakaz wstępu do ośrodków gier i uczestnictwa w grach hazardowych czy zakaz prowadzenia określonej działalności gospodarczej.

Instytucja łączenia środków karnych została przedstawiona w art. 90 k.k. Artykuł ten ma na celu uregulowanie zbiegu środków karnych w sytuacji, gdy przestępstwa, za które je orzeczono pozostają w zbiegu realnym i wymierzono za nie karę łączną. Środki karne, środki zabezpieczające oraz dozór pomimo orzeczenia kary łącznej będą podlegać niezależnemu wykonaniu. Jedynie w przypadku gdyby wykonanie kilku orzeczonych środków karnych nie było możliwe w praktyce, można wykonać je jednokrotnie.

Od powyższej zasady przepisy prawa ustanawiają wyjątek w postaci art. 90 §2 k.k., który przewiduje możliwość łączenia następujących środków karnych tego samego rodzaju :

  • pozbawienie praw publicznych,
  • zakaz zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej,
  • zakaz prowadzenia działalności związanej z wychowaniem, leczeniem, edukacją małoletnich lub z opieką nad nimi,
  • obowiązek powstrzymywania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, zakaz kontaktowania się z określonymi osobami, zakaz zbliżania się do określonych osób,
  • zakaz wstępu na imprezy masowe,
  • zakaz wstępu do ośrodków gier i uczestnictwa w grach hazardowych,
  • nakaz opuszczania lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym,
  • zakaz prowadzenia pojazdów.

Z powyższego wynika, że w wyroku łącznym można połączyć tylko takie środki karne, których wykonanie jest rozciągnięte w czasie.

Warunkiem niezbędnym do połączenia w/w środków karnych jest, aby środki karne miały zbieżną treść. Przykładowo wskazać można, iż zakaz prowadzenia pojazdów, który Sąd połączy wyrokiem łącznym musi dotyczyć pojazdów tej samej kategorii.

Przy łączeniu środków karnych należy stosować odpowiednio przepisy dotyczące łączenia kar. W praktyce oznacza to, że dolną granica łączonego środka karnego będzie wymiar najwyższego wymierzonego środka i wynosić ona będzie co najmniej 1 rok albo 2 lata w przypadku zakazu wstępu na imprezy masowe. Górną granicę stanowić będzie suma orzeczonych środków karnych, z tym, że nie będzie mogła przekroczyć:

  • 6 lat- w przypadku zakazu wstępu na imprezy masowe;
  • 10 lat- w przypadku łączenia środków karnych takich jak:
  • pozbawienie praw publicznych,
  • zakaz zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej,
  • zakaz wstępu do ośrodków gier i uczestnictwa w grach hazardowych,
  • nakaz opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym,
  • zakaz prowadzenia pojazdów.
  • 15 lat – w przypadku łączenia następujących środków karnych:
  • zakaz prowadzenia działalności związanej z wychowaniem, leczeniem, edukacją małoletnich lub z opieką nad nimi,
  • obowiązek powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, zakaz kontaktowania się z określonymi osobami, zakaz zbliżania się do określonych osób lub zakaz opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu.
  • W przypadku, gdy choćby jeden z połączonych środków karnych zostanie orzeczony na zawsze, będzie on pochłaniał wszystkie inne łączone środki karne.
  • Łączeniu nie podlegają następujące środki karne:
  • obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,
  • nawiązka,
  • świadczenie pieniężne,
  • podanie wyroku do publicznej wiadomości.

W sytuacji, gdy zachodzi konieczność wykonania kilku środków karnych niepodlegających łączeniu środki te podlegają odrębnemu wykonaniu. Początek okresu wykonywania poszczególnych środków karnych rozpoczyna bieg od uprawomocnienia się orzeczeń, którymi je orzeczono.

Autor: apl. adw. Ewelina Świstek.

Kto rozpoznaje wniosek o wydanie wyroku łącznego?

Przepisy kodeksu postępowania karnego określają jaki sąd jest właściwy do wydania wyroku łącznego. Zgodnie z art. 569 k.p.k. ,,jeżeli zachodzą warunki do orzeczenia kary łącznej w stosunku do osoby prawomocnie skazanej wyrokami różnych sądów właściwy do wydania wyroku łącznego jest sąd, który wydał ostatni wyrok skazujący w pierwszej instancji.”

Zasadę tę stosuje się w przypadku, gdy wyroki w I instancji zostały wydane przez sądy równorzędne oraz w sytuacji, w której orzekał sąd powszechny oraz sąd szczególny, a orzeczone kary mają ten sam stopień surowości. Nie ma natomiast znaczenia to, kiedy uprawomocniły się poszczególne wyroki.

Tytułem przykładu: jeżeli wyrok skazujący podlegający łączeniu został wydany przez Sąd Rejonowy dla Warszawy- Woli, a następnie w stosunku do oskarżonego został wydany kolejny wyrok skazujący przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, to właściwym do wydania wyroku łącznego będzie Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy.

W przypadku, gdy w I instancji orzekały sądy różnego rzędu, wyrok łączny wydaje sąd wyższego rzędu. Przykładowo, gdy pierwszy wyrok podlegający łączeniu wydał w I instancji Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie, a drugi wyrok skazujący wydał Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa to właściwym do wydania wyroku łącznego będzie Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie.

Gdyby doszło do sytuacji, w której sąd wyższego rzędu na rozprawie w przedmiocie wyroku łącznego stwierdzi, że jego wyrok nie spełnia warunków do orzeczenia kary łącznej z innymi karami orzeczonymi wyrokami sądów niższego rzędu, ale stwierdzi jednocześnie, że spełniają te warunki poszczególne wyroki sądów niższego rzędu to powinien rozstrzygnąć merytorycznie w przedmiocie wydania wyroku łącznego. Sąd nie ma w takim przypadku możliwości uchylenia się od rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy.

W razie zbiegu właściwości sądu powszechnego i szczególnego o karze łącznej orzeka ten z sądów, który wymierzył karę surowszą podlegającą łączeniu. Zatem w razie zbiegu wyroków sądu rejonowego i wojskowego sądu okręgowego nie stosujemy zasady określonej w art. 569§2 k.p.k., zgodnie z którym w przedmiocie wydania wyroku łącznego orzeka sąd wyższego rzędu.

Przykładowo: jeżeli Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia orzekł karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, a Wojskowy Sąd Okręgowy orzekł karę 1 roku pozbawienia wolności, właściwym do wydania wyroku łącznego jest Sąd Rejonowy dla Warszawy- Śródmieścia, gdyż orzekł surowszą karę.

W sytuacji, gdy wyroki sądów niższego rzędu nie spełniają, podobnie jak wyrok sądu wyższego rzędu, warunków do wydania wyroku łącznego Sąd powinien umorzyć całe postępowanie bez względu na to na jakim etapie zostanie dostrzeżony brak przesłanek do wydania wyroku łącznego.

Warto zwrócić uwagę na to, iż postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego oraz postępowanie w sprawie przestępstwa objętego następnie wyrokiem łącznym są odrębnymi postępowaniami i dlatego w składzie orzekającym może orzekać ten sam sędzia.

Jedynym wyjątkiem w tym zakresie jest sytuacja, w której w składzie orzekającym zasiadał ponownie sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia uchylonego przez sąd II instancji i przekazanego do ponownego rozpoznania.

Zgodne z przepisami prawa nie ma również żadnej przeszkody, aby sędzia wydający wyrok łączny brał udział w postępowaniu odwoławczym od jednego z wyroków skazujących objętych wnioskiem o wydanie wyroku łącznego.

Autor: apl.adw. Ewelina Świstek.